Polska Kronika Filmowa obchodzi urodziny. Polska Ludowa jako kraj mlekiem i miodem p│yn▒cy

Adam Nowak
13.12.2015 13:00
Zawody p│ywackie w PRL. Kadry z materia│u Polskiej Kroniki Filmowej. Brda

Zawody p│ywackie w PRL. Kadry z materia│u Polskiej Kroniki Filmowej. Brda (repozytorium.fn.org.pl)

- Monika Olejnik jako reporterka ?Trˇjki? interweniowa│a w sprawie skupu butelek po winie - taka by│a rzeczywistoŠ PRL - opowiada Stanis│aw Fiuk-Cisowski, jeden z redaktorˇw Polskiej Kroniki Filmowej
PKF, kt├│ra w┼éa┼Ťnie obchodzi urodziny, kontynuowa┼éa tradycj─Ö "Kroniki PAT", kt├│ra ukazywa┼éa si─Ö od 1929 do 1937 roku. Powojenn─ů Kronik─Ö pocz─ůtkowo przygotowywa┼éa wojskowa wytw├│rnia filmowa "Czo┼é├│wka". Zesp├│┼é sk┼éada┼é si─Ö z filmowc├│w, kt├│ry zostali przez Sowiet├│w zwolnieni z ┼éagr├│w. Mia┼éa dzia┼éa─ç propagandowo: pokazywa─ç dzia┼éania komunist├│w w kraju oraz marsz 1. Armii Wojska Polskiego na zach├│d. Potem Kronika zacz─Ö┼éa troch─Ö zajmowa─ç si─Ö publicystyk─ů. Ka┼╝dy odcinek zawiera┼é oko┼éo 10 temat├│w i trwa┼é 10 minut. Kr─Öcono je dwa razy w tygodniu. Skup opakowa┼ä - sprawa powa┼╝na - Kiedy rozpoczyna┼éem prac─Ö w Kronice, zdawano ju┼╝ sobie tam spraw─Ö z tego, ┼╝e to, co by┼éo wczoraj, jest praktycznie nieistotne, dlatego du┼╝o miejsca po┼Ťwi─Öcano tzw. publicystyce. Prac─Ö zaczyna┼éem w okresie propagandy sukcesu, st─ůd przymus pokazania Polski Ludowej jako kraju mlekiem i miodem p┼éyn─ůcego - m├│wi Stanis┼éaw Fiuk-Cisowski, realizator materia┼é├│w dla Kroniki od 1973 roku. - Ale Kronika to by┼éa to tak┼╝e cz─Östo dyskretna ironia na temat ┼╝ycia w ustroju socjalistycznym. Pami─Ötam materia┼é, kt├│ry kr─Öcili┼Ťmy w Polskim Radiu, "Tr├│jce", gdzie trwa┼éa realizacja programu, w kt├│rym s┼éuchacze zg┼éaszali si─Ö z r├│┼╝nymi sprawami, a Monika Olejnik interweniowa┼éa w ich imieniu. Zadzwoni┼éa wi─Öc pani, kt├│ra skar┼╝y┼éa si─Ö, ┼╝e skup butelek nie chce przyj─ů─ç opakowa┼ä po winie. Monika wybra┼éa si─Ö tam i zapyta┼éa o powody decyzji. Kierownik skupu t┼éumaczy┼é, ┼╝e dosta┼é pismo od g┼é├│wnego dyrektora, na kt├│rym jasno widnia┼éo polecenie, ┼╝e butelek 0,7 l po winach importowanych skupowa─ç nie nale┼╝y i nie b─Ödzie komentowa┼é s┼éuszno┼Ťci takiej decyzji - opowiada. Cenzura zawsze czujna Kronika podlega┼éa cenzurze w┼éadz PZPR, co powodowa┼éo cz─Östo odrzucanie cz─Ö┼Ťci zrealizowanego materia┼éu. Redaktor naczelny PKF mia┼é r├│wnie┼╝ swoich "konsultant├│w", wyznaczonych przez Komitet Centralny. Cisowski wspomina tak─ů ingerencj─Ö: - Tu┼╝ przed wprowadzeniem stanu wojennego powsta┼éy tzw. inspekcje robotniczo-ch┼éopskie. Mia┼éy kontrolowa─ç jako┼Ť─ç i dystrybucj─Ö towar├│w w sklepach. Do inspekcji do┼é─ůczono wojskowe terenowe grupy operacyjne. Dosta┼éem polecenie zrealizowania materia┼éu o takiej inspekcji na potrzeby Kroniki. Pojechali┼Ťmy w okolice podwarszawskiej G├│ry Kalwarii, po wcze┼Ťniejszym um├│wieniu si─Ö z inspektorami i rozpocz─Öli┼Ťmy zdj─Öcia takiej kontroli. W miejscu inspekcji zauwa┼╝yli┼Ťmy du┼╝y transparent z napisem "Co nam przyniesie ┼Üwi─Öty Miko┼éaj". Postanowili┼Ťmy to uwieczni─ç. Przy monta┼╝u pr├│bowali┼Ťmy jako┼Ť to przeforsowa─ç, ale cenzura si─Ö nie zgodzi┼éa. Mo┼╝liwe, ┼╝e niekt├│rzy mieli jakie┼Ť informacje na temat stanu wojennego i chcieli unikn─ů─ç do┼Ť─ç komicznego skojarzenia. Cenzura sterowa┼éa r├│wnie┼╝ niewygodnymi dla w┼éadzy tematami takimi jak np. wizyty Jana Paw┼éa II w Polsce lub manifestacje Solidarno┼Ťci. Trzeba je by┼éo tak filmowa─ç, by nie pokazywa─ç t┼éum├│w. Przed bram─ů stoczni W chwili wprowadzenia stanu wojennego Kronika zosta┼éa zawieszona na 4 miesi─ůce. Po odwieszeniu kr─Öcono materia┼éy m.in. z r├│┼╝nych manifestacji w tym czasie. - 16 grudnia 1982 roku, byli┼Ťmy pod bram─ů Stoczni Gda┼äskiej. Wej┼Ťcie obstawi┼éo ZOMO, nie dopuszczano dziennikarzy, ale nam uda┼éo si─Ö dotrze─ç do Pomnik Poleg┼éych Stoczniowc├│w. Oko┼éo 14 robotnicy z pierwszej zmiany mieli wyj┼Ť─ç ze stoczni. Mija┼éy kolejne minuty, zrobi┼éa si─Ö ju┼╝ 14.30, nic si─Ö nie dzia┼éo, a┼╝ nagle brama otworzy┼éa si─Ö i z ogromnym impetem wysypa┼é si─Ö na ulic─Ö t┼éum ludzi (w stoczni pracowa┼éo wtedy oko┼éo 14000 os├│b). Milicjanci, kt├│rzy stali przed nami w szyku, uciekli, a my zostali┼Ťmy sam na sam z mas─ů, kt├│ra sz┼éa prosto na nas. Na szcz─Ö┼Ťcie potraktowali nas ┼╝yczliwie i uda┼éo nam si─Ö nakr─Öci─ç z┼éo┼╝enie ho┼édu pod Pomnikiem Poleg┼éych Stoczniowc├│w- opowiada. Zdarza┼éo si─Ö, ┼╝e nie tyle dzia┼éania cenzury, co samych redaktor├│w wydawa┼éy si─Ö niezrozumia┼ée. - Z nieznanych mi powod├│w wyrzucono bardzo dobry materia┼é na temat mniejszo┼Ťci niemieckiej, kt├│ry wraz z koleg─ů nakr─Öcili┼Ťmy wiosn─ů 1989 roku. Odwiedzili┼Ťmy jej lidera w jego domu, zrobili┼Ťmy relacj─Ö z pierwszego nabo┼╝e┼ästwa w j─Özyku niemieckim na g├│rze ┼Ťw. Anny, pokazali┼Ťmy znaki drogowe z niemieckimi napisami ustawione na podw├│rkach przez miejscow─ů ludno┼Ť─ç. Z tej ta┼Ťmy zosta┼éa wykorzystana przez kogo┼Ť jedynie jedna minuta nagrania, a reszta posz┼éa do kosza - wspomina realizator. Prywatyzacja kin oznacza┼éa koniec Okres lat 1990-1994 w PKF by┼é pr├│b─ů rozlicze┼ä z przesz┼éo┼Ťci─ů (opowiada┼éa np. o zbrodni katy┼äskiej i dzia┼éalno┼Ťci UB w czasach stalinizmu). W ostatnim wydaniu, oznaczonym numerem 3866, przypomniano pocz─ůtki Kroniki. P├│┼║niej do 2012 roku realizowano ju┼╝ tylko notacje ukazuj─ůce obraz przemian w Polsce (bez komentarza i kultowej czo┼é├│wki, do kt├│rej w 1947 roku muzyk─Ö napisa┼é W┼éadys┼éaw Szpilman). - Znikn─ů┼é pa┼ästwowy system dystrybucji film├│w i Kroniki, nie by┼éo pieni─Ödzy na nowy, z czasem zabrak┼éo ich na produkcj─Ö i na realizacj─Ö notacji. Ambitny program, jaki nakre┼Ťli┼éa sobie Kronika, by zarejestrowa─ç na trwa┼éym no┼Ťniku - ta┼Ťmie filmowej - obraz transformacji ustroju Polski zosta┼é zako┼äczony - przyznaje ze smutkiem Fiuk-Cisowski. Stanis┼éaw Fiuk-Cisowski (ur. 6.10.1947 roku w D─ůbrowie Wronowskiej) - re┼╝yser film├│w dokumentalnych, absolwent Filologii Roma┼äskiej oraz studium dziennikarskiego na Uniwersytecie Warszawskim. Redaktor Polskiej Kroniki Filmowej od 1973 roku oraz redaktor naczelny w 1990 roku. W kronice pracowa┼é do 1994 roku i realizowa┼é notacje do 2012 roku.