W Libii mężczyzn

Aneta Szeliga
26.04.2011 22:00
?W kraju mężczyzn? to debiut powieściowy Hishama Matara, pisarza o libijskim rodowodzie, który dorastał w Nowym Jorku, Trypolisie i Kairze, a obecnie mieszka i tworzy w Londynie. Książka w 2006 r. znalazła się w finale Nagrody Bookera, a opowiada o początkach reżimu pułkownika Kaddafiego w Libii, widzianych oczami 9-letniego chłopca.
Napisana niezwykle sugestywnym, zmysłowym językiem wielopoziomowa opowieść, przypomina "Chłopca z latawcem" Khaleda Hosseiniego. Tam też narratorem był chłopiec, którego oczami mogliśmy oglądać Afganistan w przełomowym roku końca monarchii. W książce Matara jest rok 1979. Mały Sulejman mieszka z rodzicami w Trypolisie. Jego ojciec jest biznesmenem, często wyjeżdża. Podczas jednego z takich wyjazdów, gdy powinien być poza miastem, Sulejman spotyka go na ulicy. Zaczyna rozumieć, że jego ojciec bierze udział w protestach przeciwko terrorowi Kaddafiego. To co zdarzy się potem - porwania, pokazowe procesy i publiczne egzekucje "zdrajców" działających przeciwko Komitetowi Rewolucyjnemu, wreszcie powrót do domu skatowanego, ale żywego ojca - to wszystko sprawi, ze będzie musiał dorosnąć. Ale polityczny wymiar tej książki to tylko jeden z wielu.

Niezwykle ciekawie Matar pokazał także więź między Sulejmanem i jego matką - kobietą, która w wieku 14 lat została wydana za mąż tylko dlatego, że ośmieliła się umówić w kawiarni z przyjaciółmi, wśród których byli też chłopcy. Rodzina nie mogła dopuścić, by padł choćby cień podejrzenia co do jej odpowiedniego prowadzenia się. Wbrew swej woli wrzucona najpierw w małżeństwo, a potem w macierzyństwo, wrażliwa i pełna niespełnionych pragnień kobieta jest matka czułą i troskliwą, ale smutną. A kiedy tylko ojciec wyjeżdża, mówi rzeczy, których mały chłopiec z pewnością nie powinien słyszeć: opowiada o tym, jak została "sprzedana" przez rodzinę, wraz ze szczegółami swojej nocy poślubnej. Ukojenie przynosi jej tajemnicze "lekarstwo" - zabroniony w Libii alkohol. Za sprawą matki wątek polityczny, choć niezmiernie ważny, schodzi na dalszy plan. To książka o tragicznym końcu dzieciństwa, o słabości w chwili próby, o skomplikowanych relacjach rodzinnych i o kraju, w którym rządzą mężczyźni. Czytając tę książkę teraz, gdy Libia przeżywa rewolucję przeciwko Kaddafiemu, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że reformy polityczne to nie jedyne zmiany, jakich obywatele tego kraju potrzebują.

Hisham Matar, W kraju mężczyzn, Wydawnictwo Smak Słowa

Masz temat dla reportera Metra? Napisz do nas: metro(at)agora.pl